Vợ chồng không còn tình cảm: ba trạng thái rất khác nhau mà chúng ta đang gọi chung một tên

Có một buổi tối thế này, và tôi tin nhiều anh chị đã sống qua nó.

Bữa cơm dọn ra, hai người ngồi hai đầu bàn. Tiếng đũa chạm vào bát, tiếng quạt chạy, tiếng ti vi ai đó quên tắt ở phòng khách. Không ai cãi nhau câu nào. Cũng không ai hỏi hôm nay của người kia thế nào. Ăn xong, một người rửa bát, một người cầm điện thoại, và cả hai đều nhắn tin cho người khác nhiều hơn nói với nhau. Cuối tuần thì hai chiếc điện thoại nằm ở hai góc nhà, hai cái lưng quay về hai phía, và cái yên tĩnh trong nhà nghe không giống bình yên, nó giống như phòng chờ.

Nếu anh chị đang ở trong khoảng đó và trong đầu vang lên câu “hình như vợ chồng không còn tình cảm với nhau nữa”, thì tôi muốn nói trước một điều: cảm giác ấy là thật, nó không phải do anh chị nghĩ nhiều, và nó xứng đáng được nhìn nghiêm túc chứ không phải bị gạt đi bằng câu “ai chả thế, sống mãi rồi cũng vậy thôi”. Tôi là Nguyễn Tú Oanh, Thạc sĩ Tâm lý, người sáng lập Happy Life Institute. Bài này tôi viết không phải để khuyên anh chị nên ở hay nên đi. Tôi viết để anh chị nhìn rõ hơn thứ đang xảy ra trong nhà, vì hầu hết những quyết định làm người ta hối hận đều được đưa ra trong lúc chưa nhìn rõ.

Trả lời ngắn: Vợ chồng không còn tình cảm không phải lúc nào cũng là dấu chấm hết. Chữ “hết tình cảm” đang bị dùng chung cho ba trạng thái rất khác nhau: một người đang kiệt sức nên thấy nhạt với mọi thứ chứ không riêng bạn đời, một người đang giận nên vẫn còn phản ứng rất mạnh, và một người đã nguội thật nên không còn phản ứng gì nữa. Chỉ trạng thái thứ ba mới cho thấy quan hệ đã đi rất xa. Hai trạng thái đầu thường phục hồi được, vì gốc của chúng khác hẳn nhau. Việc đầu tiên không phải là quyết định ở hay đi, mà là biết mình đang đứng ở đâu.

Dấu hiệu vợ chồng không còn tình cảm là gì?

Điều làm nhiều người trở tay không kịp là hôn nhân hiếm khi đổ vỡ bằng một tiếng nổ. Nó xuống dần giống như cái xe vẫn chạy êm mỗi ngày nên không ai nghĩ tới chuyện thay dầu, cho tới hôm nó khựng lại giữa đường và cả nhà ngơ ngác không hiểu vì sao.

Những dấu hiệu người trong cuộc hay kể với tôi thường rất đời thường. Hai người thôi kể chuyện vụn vặt trong ngày cho nhau nghe, chỉ còn trao đổi việc: đóng tiền học cho con, mai giỗ bên nội, tháng này điện cao. Những câu hỏi han biến mất trước, rồi tới đụng chạm cơ thể, rồi tới ánh mắt. Có nhà chuyển sang ngủ riêng và giải thích bằng lý do rất hợp lý, người này ngáy, người kia thức khuya làm việc. Có nhà vẫn nằm chung giường mà giữa hai người là một khoảng trống ai cũng thấy.

Giai đoạn sớm nhất thường được gọi tên bằng chữ “vô tâm”, một người thấy người kia hờ hững, hỏi gì cũng ừ, nói gì cũng không nghe thấy. Tôi có viết riêng về chặng này trong bài khi người bạn đời trở nên vô tâm và hờ hững, vì đây là lúc còn dễ xoay chuyển nhất mà lại hay bị bỏ qua nhất.

Tôi cần nói rõ giới hạn của tôi ngay từ đây. Tôi không thể nhìn qua một bài viết mà biết hôn nhân của anh chị đang ở đâu. Những dấu hiệu tôi liệt kê là để anh chị tự soi, không phải để anh chị đọc xong rồi tự tuyên án cho gia đình mình.

Ba trạng thái hay bị gọi chung là “vợ chồng không còn tình cảm”

Đây là phần tôi muốn anh chị đọc kỹ nhất, vì nó là chỗ hay bị nhầm nhất, và nhầm chỗ này thì mọi việc làm sau đó đều lệch.

Cứ hình dung ba chiếc điện thoại cùng nằm im trên bàn. Chiếc thứ nhất hết pin, cắm sạc một lúc là sáng lại. Chiếc thứ hai đang báo lỗi, màn hình nhảy liên tục, nó vẫn còn điện, chỉ là đang có gì đó chưa được xử lý. Chiếc thứ ba hỏng nguồn, cắm sạc cả đêm cũng không nhúc nhích. Nhìn từ xa thì cả ba đều “không dùng được”, nhưng ba cái cần ba việc hoàn toàn khác nhau.

Trạng thái thứ nhất là kiệt sức. Dấu hiệu nhận biết rõ nhất, và cũng là dấu hiệu ít người để ý nhất, là cái nhạt của người đó trải đều lên cả cuộc sống chứ không nhắm riêng vào bạn đời. Họ về nhà không muốn nói chuyện với ai, kể cả với con. Bạn thân rủ cà phê cũng viện cớ. Món ăn họ vốn mê, giờ nấu lên cũng thấy chẳng có gì hấp dẫn. Việc họ từng thích, giờ nghĩ tới đã thấy mệt. Trong trường hợp này, câu “anh không còn yêu em nữa” hay “em thấy dửng dưng với anh” thường không phải là bản chất của quan hệ, mà là bản chất của tình trạng cạn năng lượng sống mà người đó đang mang.

Trạng thái thứ hai là đang giận. Đây là trạng thái bị gọi nhầm nhiều nhất, vì bề ngoài nó lạnh y hệt. Nhưng bên trong thì ngược hẳn: vẫn còn phản ứng rất mạnh. Nhắc tên là bực. Thấy tin nhắn hiện lên là tim đập nhanh. Thấy người kia cười nói vui vẻ với người ngoài trong khi ở nhà lầm lì là khó chịu suốt buổi tối. Luận điểm tôi muốn anh chị nhớ nằm ở đây: còn phản ứng là còn quan tâm. Giận là một dạng còn dính líu. Không ai giận một người hoàn toàn không có ý nghĩa gì với đời sống của mình. Nó giống cái bếp than sau bữa cơm, nhìn bên trên là tro xám, nhưng cời nhẹ lớp tro ra thì bên dưới vẫn còn than đỏ âm ỉ, chỉ cần đúng cách là bén lại được.

Trạng thái thứ ba là đã nguội thật. Không còn phản ứng gì nữa, kể cả khi bị đối xử tệ. Người kia về muộn cũng không hỏi. Nói một câu khó nghe cũng không thấy đau, chỉ thấy quen. Người kia đi đâu, với ai, cũng không tò mò. Đây mới là trạng thái đã đi rất xa, vì ngược lại của yêu không phải là ghét, ngược lại của yêu là không còn thấy liên quan. Bếp lúc này là tro tàn, cời cả buổi cũng không tìm ra một hòn than nào còn đỏ.

So sánh	Kiệt sức	Đang giận	Đã nguội
Cảm xúc với người khác và việc khác	Nhạt đều với tất cả, bạn bè và sở thích cũng nhạt	Vẫn sống động với người khác và việc khác, chỉ tắt riêng ở nhà	Bình thường với mọi người, riêng người kia thì không gợi lên gì
Khi bị đối xử tệ	Chịu đựng vì không còn sức phản ứng	Bùng lên, hoặc im lặng nhưng nghĩ mãi nhiều ngày	Không thấy đau, chỉ thấy quen, có khi còn thấy nhẹ
Khi người kia đau ốm	Vẫn lo, chỉ là lo trong mệt mỏi	Vẫn lo, kèm theo bực vì thấy chỉ mình gánh	Xử lý như một việc phải làm, hết việc thì thôi
Khi nghĩ tới tương lai chung	Không nghĩ nổi, đầu trống rỗng	Nghĩ nhiều, hình dung cả cảnh hòa lại lẫn cảnh chia tay	Không hình dung nữa, đã dọn dẹp xong trong đầu
Điều còn thiếu là gì	Năng lượng sống và sự nghỉ ngơi	Tổn thương chưa từng được ai nghe cho tới nơi	Ý nghĩa của việc tiếp tục, và lý do để quay lại
Hướng đi thường có tác dụng	Phục hồi sức trước, đừng bàn chuyện lớn lúc đang cạn	Được nói và được nghe, có người thứ ba trung lập ngồi giữa	Nhìn thẳng vào thực tế, ưu tiên sự tử tế và an toàn cho cả hai

Chỉ trạng thái thứ ba mới là dấu hiệu quan hệ đã đi rất xa. Hai trạng thái đầu thường phục hồi được, và phục hồi được vì gốc của chúng khác hẳn nhau: một bên là vấn đề năng lượng sống, một bên là vấn đề tổn thương chưa được nghe. Cho nghỉ ngơi thì cái thứ nhất đỡ, còn cái thứ hai thì nghỉ bao nhiêu cũng không đỡ, vì thứ nó cần là được nói ra và được người kia thật sự nghe.

Tôi lấy một hình ảnh tổng hợp từ nhiều trường hợp tôi từng gặp, không phải một người cụ thể nào. Một người chồng làm ca kéo dài suốt hai năm, về nhà là nằm, vợ hỏi gì cũng ừ, chị vợ kết luận anh hết yêu. Sau khi công việc giãn ra, người ấy nói chuyện lại được. Ở một trường hợp khác, một người vợ im lặng cả năm, ai cũng tưởng chị đã buông, nhưng chỉ cần nhắc tới chuyện cũ là chị khóc ngay. Cái im lặng đó không phải nguội, đó là giận đã đóng băng lại.

Vì sao vợ chồng hết yêu thường bắt đầu từ những chuyện rất nhỏ

Nhiều anh chị tìm mãi một biến cố lớn để giải thích, và không tìm ra, nên quay sang tự trách. Tôi muốn gỡ chỗ này.

Gottman và Silver, trong cuốn sách về bảy nguyên tắc giúp hôn nhân hạnh phúc xuất bản năm 1999, đưa ra một con số đáng để anh chị thở phào: khoảng 69% mâu thuẫn trong hôn nhân là mâu thuẫn vĩnh viễn, tức là không giải quyết dứt điểm được. Các cặp hạnh phúc không dẹp được chúng, họ chỉ học cách sống chung với chúng. Và phần lớn đổ vỡ đến từ việc mất dần sự gần gũi chứ không phải từ ngoại tình. Hai tác giả cũng mô tả bốn kiểu ứng xử làm quan hệ mòn đi, thường được gọi là bốn kỵ sĩ: chỉ trích, khinh thường, phòng thủ và phớt lờ.

Giới hạn của con số này phải nói cho sòng phẳng: dữ liệu được thu từ các cặp ở Mỹ, bằng quan sát và phỏng vấn trong phòng nghiên cứu, không phải khảo sát đại diện dân số. Nghĩa là nó cho anh chị một cách nhìn tốt, chứ không phải một cái thước đo đúng cho mọi gia đình Việt Nam.

Sternberg thì nhìn tình yêu như một tam giác ba cạnh: đam mê, gắn bó và cam kết. Một quan hệ bền cần đủ cả ba. Khi chỉ còn cam kết, tức là còn tờ giấy đăng ký kết hôn và còn con cái, thì hai người sống với nhau giống hai người thuê chung một phòng trọ: chia tiền điện nước sòng phẳng, không ai làm phiền ai, và cũng không ai thuộc về ai.

Trong khung bảy nấc khủng hoảng hôn nhân mà tôi rút ra từ hơn mười năm tham vấn và đào tạo, hai nấc hay bị nhầm với “yên ổn” nằm ở cuối. Nấc năm là ly thân cả thể xác lẫn tinh thần: không chạm, không ăn cùng, không hỏi han, ngủ riêng, nhà bỗng dưng hết cãi vã và ai cũng khen “dạo này êm”, trong khi thực chất là hai người đã hết cần nhau. Nấc sáu là quyết tâm từ bỏ: một người hết cả giận, chỉ còn muốn buông, thấy có cứu cũng muộn. Đây là khung nhận diện của riêng tôi, để người trong cuộc tự soi, không phải để tuyên án cho ai.

Nếu trong câu chuyện của anh chị đã có người thứ ba xuất hiện, thì đó là một tình huống khác hẳn, cần được nhìn theo cách khác, và tôi có viết riêng trong bài khi phát hiện người bạn đời có quan hệ ngoài hôn nhân.

Nghiên cứu nói gì về tình cảm vợ chồng, và nói được tới đâu

Để anh chị tiện tra lại, tôi gom bốn con số hay được nhắc vào một bảng, kèm cả điều mà mỗi con số không cho phép suy ra.

Con số	Nguồn và cỡ mẫu	Nó nói gì	Không được suy ra gì
Tình cảm vợ chồng quyết định khoảng 40% mức hạnh phúc hôn nhân	Phan Thị Mai Hương và cộng sự, Tạp chí Tâm lý học số 4 năm 2018, 1.819 người đã kết hôn	Đứng đầu ở cả nam lẫn nữ, trên cả tiền bạc lẫn việc nhà	Khảo sát cắt ngang, dựa trên lời tự thuật, không chứng minh nhân quả
Chênh lệch gánh nặng việc nhà ở mức hệ số 0,53	cùng nghiên cứu trên	Là chênh lệch lớn nhất trong nghiên cứu	Không suy ra rằng chia lại việc nhà thì tình cảm sẽ ấm lại
Khoảng 69% mâu thuẫn trong hôn nhân là mâu thuẫn vĩnh viễn	Gottman và Silver, 1999	Cặp hạnh phúc không dẹp được chúng, họ học cách sống chung	Dữ liệu từ các cặp ở Mỹ, quan sát và phỏng vấn, không đại diện dân số
Quan hệ xã hội mạnh gắn với khả năng sống sót cao hơn khoảng 50%	Holt-Lunstad và cộng sự, 2010, PLoS Medicine, gộp 148 nghiên cứu trên 308.849 người	Riêng chỉ số sống chung hay ở một mình chỉ đạt 1,19 và không đạt ý nghĩa thống kê	Nghiên cứu quan sát nên không suy ra nhân quả, mẫu chủ yếu phương Tây

Ở Việt Nam có một nghiên cứu tôi hay nhắc, của Phan Thị Mai Hương và cộng sự, đăng trên Tạp chí Tâm lý học số 4 năm 2018, khảo sát 1.819 người đã kết hôn. Kết quả cho thấy tình cảm vợ chồng quyết định khoảng 40% mức hạnh phúc hôn nhân, đứng đầu ở cả nam lẫn nữ, trên cả tiền bạc lẫn việc nhà. Một chi tiết khác cũng đáng chú ý: chênh lệch về gánh nặng việc nhà giữa hai vợ chồng ở mức hệ số 0,53, là chênh lệch lớn nhất trong nghiên cứu.

Giới hạn phải nêu rõ: đây là khảo sát cắt ngang, dựa trên lời tự thuật của người trả lời tại một thời điểm, nên nó không chứng minh được nhân quả. Nó không nói rằng cứ có tình cảm là sẽ hạnh phúc, nó chỉ cho thấy hai thứ đó đi cùng nhau rất chặt.

Còn một hiểu lầm nữa tôi muốn gỡ, là hiểu lầm “cứ ở chung một nhà thì đỡ hơn ở một mình”. Holt-Lunstad và cộng sự, năm 2010, trên tạp chí PLoS Medicine, phân tích gộp 148 nghiên cứu trên 308.849 người, cho thấy người có quan hệ xã hội mạnh có khả năng sống sót cao hơn khoảng 50%. Nhưng riêng chỉ số đo chuyện sống chung hay ở một mình chỉ đạt 1,19 và không đạt ý nghĩa thống kê. Điều dùng được ở đây rất đơn giản: ở chung một nhà không tự nó bảo vệ ai, thứ có tác dụng là kết nối thật. Giới hạn của nghiên cứu này cũng cần nói: đó là các nghiên cứu quan sát nên không suy ra nhân quả, và mẫu chủ yếu ở phương Tây.

Vợ chồng không còn tình cảm có nên ly hôn?

Tôi sẽ không trả lời thay anh chị câu này, và tôi cũng không muốn hứa với anh chị bất cứ điều gì về kết quả.

Điều tôi có thể làm là chỉ ra một cái bẫy rất hay gặp: nhiều người đưa ra quyết định lớn nhất đời mình đúng vào lúc đang cạn sức nhất. Chuyện này giống như đi chợ lúc bụng đói, cái gì nhìn cũng thấy cần mua, về tới nhà mới biết mua nhầm. Quyết định trong lúc kiệt sức thường không phải là quyết định của anh chị, nó là quyết định của cơn mệt.

Cho nên trước câu hỏi “vợ chồng không còn tình cảm có nên ly hôn”, tôi đề nghị đặt xuống một câu hỏi khác trước đã: mình đang ở trạng thái nào trong ba trạng thái phía trên. Nếu là kiệt sức, việc cần làm trước là phục hồi sức, không phải ký giấy. Nếu là đang giận, việc cần làm trước là được nói ra cho tới nơi và được nghe cho tới nơi, thường là cần một người trung lập ngồi giữa, vì hai người trong cuộc đã nói với nhau nhiều năm mà vẫn không nghe được nhau. Nếu là đã nguội thật, thì điều cần nhất là nhìn thẳng, và dù chọn thế nào cũng nên chọn trong sự tử tế.

Có một trường hợp tôi không đặt lên bàn cân: nếu trong nhà đang có bạo lực, có đe doạ, hoặc anh chị thấy mình không an toàn, thì việc trước tiên không phải là bàn xem còn tình cảm hay không. An toàn của anh chị và của con phải được lo trước, bằng chỗ ở an toàn và người thân đáng tin cậy, rồi mọi chuyện khác tính sau.

Quyết định cuối cùng là của anh chị. Tôi không đứng ở vị trí biết rõ hơn anh chị về cuộc đời anh chị.

Vợ chồng không còn tình cảm có nên sống vì con?

Đây là câu hỏi làm nhiều người mất ngủ nhất, và cũng là câu tôi thấy bị trả lời ẩu nhất trên mạng, cả hai phía.

Điều tôi muốn nói trước là: trẻ con chịu ảnh hưởng từ bầu không khí trong nhà, chứ không chỉ từ việc bố mẹ còn sống chung hay không. Đứa trẻ giống như cái cây đặt trong phòng, nó không đọc được giấy tờ hôn thú, nhưng nó cảm được nhiệt độ của căn phòng từng ngày. Một mái nhà đủ hai người mà lạnh suốt ngày không tự nó là món quà cho đứa trẻ, vì cái nó lớn lên cùng là những bữa cơm im lặng và hai người lớn đi qua nhau như đi qua người lạ.

Nhưng tôi cũng không nói ngược lại rằng ly hôn thì tốt cho con. Không có chuyện đó. Ly hôn có cái giá của nó, và cái giá ấy trẻ con cũng phải trả một phần.

Có một điều tôi mong anh chị cân nhắc kỹ, là câu “bố mẹ ở lại vì con”. Câu đó nghe thì thương, nhưng nó đặt lên vai một đứa trẻ trách nhiệm cho một lựa chọn mà nó không hề chọn, và nhiều người mang cảm giác mắc nợ đó đi suốt tới lúc trưởng thành. Đây là quyết định của người lớn, và nó nên nằm ở người lớn.

Sống chung hay không sống chung là quyền quyết định của anh chị, và anh chị là người hiểu hoàn cảnh nhà mình hơn bất kỳ ai đọc được vài dòng trên mạng. Điều tôi mong là dù chọn hướng nào, anh chị cũng chọn có ý thức, chứ không trôi theo quán tính thêm mười năm nữa rồi mới giật mình.

Hết tình cảm rồi có lấy lại được không?

Tôi không hứa lấy lại được tình cảm, và tôi cũng không hứa cứu được hôn nhân nào. Ai hứa với anh chị điều đó, tôi nghĩ anh chị nên cẩn thận.

Điều tôi thấy được qua nhiều năm làm nghề là có những thứ phục hồi được và có những thứ cần được nhìn khác đi. Chuyện này giống như tài khoản ngân hàng: rút mãi mà không nạp thì đến lúc rỗng, nhưng rỗng khác hẳn với đóng tài khoản.

Thường phục hồi được	Cần được nhìn khác đi
Cái nhạt do kiệt sức, khi có nghỉ ngơi và chia lại việc nhà	Sự khinh thường đã thành thói quen, nói câu nào cũng kèm coi thường
Cơn giận đã kéo dài nhưng vẫn còn phản ứng	Trạng thái đã nguội thật, không còn phản ứng với bất cứ điều gì
Thói quen phòng thủ và phớt lờ, khi cả hai cùng muốn tập lại	Tình huống có bạo lực hoặc đe doạ, việc cần làm trước là an toàn
Kỹ năng nói và nghe, thứ này học được	Quan hệ mà chỉ một người muốn giữ, kéo dài nhiều năm không đổi

Có một điều kiện tôi phải nói thẳng, vì nó quyết định gần như tất cả: việc này cần cả hai người. Một người có thể bắt đầu trước, có thể thay đổi cách nói, cách phản ứng, và điều đó thường làm không khí trong nhà dễ thở hơn thật. Nhưng một người không kéo được cả hai đi mãi. Tôi không dạy anh chị cách trị người kia, cách theo dõi, hay cách giành lại ai. Những việc đó có thể tạo ra vài tuần dễ chịu, rồi để lại một khoảng cách lớn hơn khoảng cách ban đầu.

Câu hỏi thường gặp

Vợ chồng không còn tình cảm bao lâu thì nên quyết định?

Không có mốc thời gian chung cho mọi gia đình. Điều đáng hỏi không phải là đã bao lâu, mà là trong khoảng đó đã có ai thật sự thử nói chuyện đến nơi chưa, hay cả hai chỉ cùng chờ. Nếu đã thử nghiêm túc và mọi thứ vẫn nguyên như cũ, đó là dữ liệu để anh chị cân nhắc, không phải bản án.

Chồng hết yêu vợ phải làm sao khi người kia không chịu nói chuyện?

Trước hết, việc này đúng với cả hai chiều, người vợ không còn thiết tha cũng vậy. Khi người kia im lặng, ép nói thường làm họ đóng chặt hơn. Điều có tác dụng hơn là hạ áp lực xuống, nói về cảm giác của chính anh chị thay vì kể tội, và chọn lúc cả hai không mệt. Nếu vẫn không nhúc nhích, cần người trung lập ngồi giữa.

Không còn tình cảm nhưng vẫn ở chung, có nên nói thật với người kia không?

Tôi nghiêng về nói thật, nhưng nói thật khác với nói hết trong lúc đang bực. Chọn thời điểm cả hai tỉnh táo, nói về điều anh chị đang thấy trong lòng chứ đừng kết luận thay người kia, và chuẩn bị tinh thần rằng người kia có thể phản ứng mạnh lúc đầu. Im lặng kéo dài thường tốn kém hơn một cuộc nói chuyện khó.

Đồng hành khai vấn khác gì trị liệu tâm lý?

Khác nhau rõ. Đồng hành khai vấn là đi cùng anh chị để nhìn rõ hoàn cảnh hiện tại và tự đưa ra lựa chọn của mình, nó không phải trị liệu tâm lý và cũng không phải điều trị y tế. Nếu tình trạng của anh chị cần chuyên môn y tế, tôi sẽ nói thẳng và đề nghị anh chị tìm đúng nơi.

Bước tiếp theo, nếu anh chị muốn nhìn rõ hơn

Việc đầu tiên tôi mời anh chị làm không tốn đồng nào: quay lại bảng ba cột phía trên, đọc từng dòng và tự trả lời xem nhà mình đang ở cột nào. Chỉ riêng việc gọi đúng tên trạng thái đã gỡ được rất nhiều nút thắt, vì kiệt sức, đang giận và đã nguội cần ba hướng đi khác nhau, làm nhầm hướng thì càng cố càng xa.

Sau đó, nếu anh chị muốn nhìn kỹ hơn, tôi xin nói rõ lý do trước khi đưa ra lời mời. Chuyện hôn nhân gần như không bao giờ nằm ở một sự việc đơn lẻ. Nó nằm ở bối cảnh của cả hai người, ở cách hai người đang phản ứng với nhau mỗi ngày, và ở những thứ chưa từng được nói ra. Một bài viết không nhìn được những thứ đó, giống như khi có vấn đề về sức khoẻ, anh chị có thể tự kể triệu chứng và đọc thêm cho hiểu, nhưng muốn được đánh giá đúng thì vẫn cần ngồi với đúng người có chuyên môn, để họ hỏi những câu mà một mình anh chị không tự hỏi được.

Vì vậy Học viện có phiên khai vấn một kèm một, đây là dịch vụ có phí của Học viện, không phải tư vấn miễn phí. Trong phiên đó, hai chúng ta nhìn lại hoàn cảnh cụ thể của anh chị, gọi đúng tên trạng thái đang có, và anh chị là người quyết định bước tiếp theo, không phải tôi. Nếu anh chị muốn tìm hiểu, nhắn tin tới Heartline 0935.089.268, đây là đường dây chăm sóc của Học viện chứ không phải đường dây khủng hoảng, thư ký sẽ trao đổi thông tin và sắp lịch phiên với cô Oanh.

Còn nếu anh chị muốn nghe từ những người từng ngồi ở vị trí của anh chị trước khi quyết định điều gì, hơn ba mươi cảm nhận thật của học viên, cả video lẫn lời viết tay, đang ở đây: camnhan.nguyentuoanh.com

Anh chị chỉ có một lần để sống, hãy chọn sống hạnh phúc sớm hơn.

Nếu điều anh chị thấy không phải là hết tình cảm mà là cảm giác đi mãi không tới đâu, thì bài ba câu hỏi phân biệt bế tắc thật và bế tắc tạm gần với hoàn cảnh của anh chị hơn.

Có một phần của chuyện này ít ai nói tới, là nỗi cô đơn của chính người đang ở trong cuộc hôn nhân ấy. Tôi viết riêng trong bài vì sao nằm cạnh nhau mà vẫn thấy một mình.